HEIDENHAIN positioneert grootste telescoop

Na een bouwtijd van zeven jaar is de testfase begonnen van de grootste telescoop van het noordelijk halfrond, de Gran Telescopio Canarias op La Palma (Grantecan). Voor de precisiepositionering tekenen HEIDENHAIN hoekmeetencoders ERA 780C, een oplossing die zich al in meerdere telescoopprojecten heeft bewezen. De telescoop draait om twee assen: de elevatie-as voor de op- en neerbeweging en de azimut-as voor de besturing langs de horizon-as. Daarnaast moet de beweging van de aarde gedurende de vaak urenlange observaties worden genivelleerd. 

De hoekmeting van de azimut-as loopt over een middellijn van ongeveer vijftien meter, waarvoor een meetomtrek van over 48,48 meter benodigd is. Met een resolutie van 40 µm zijn voor deze hoekmeting 1.212.000 maatstreepjes beschikbaar. De hoge kwaliteit van de meetsignalen maakt een 4096-voudige interpolatie van iedere deelperiode mogelijk. Dat betekent dat de azimut-as in stapjes van 10 nanometer kan worden uitgericht. Dit resulteert in een hoekresolutie van 0,0003 boogseconden. Na calibratie en compensatie van systeemtoleranties wil men een precisie van 0,06 boogseconden over 13,2° bereiken. De maatverdeling is gemonteerd in een concentrische ring om de betreffende as en voorzien van het benodigde aantal meetkoppen (encoders).

Het project heeft 105 miljoen euro gekost en wordt momenteel gedurende een jaar getest. De hyperbolische telescoopspiegel is samengesteld uit 36 zeshoekige segmenten. Stap voor stap wordt de telescoop opgebouwd tot de uiteindelijke diameter van 10,4 m. Tegelijkertijd justeert men alle instrumenten. Het 'gezichtsvermogen' van deze precisietelescoop overtreft het menselijk oog vier miljoen keer. Astronomen kunnen zo veel gedetailleerder waarnemingen verrichten als tot nu toe mogelijk was.
De foto toont de koepel van de telescoop, die overdag en ook bij stormachtige nachten het systeem beschermt en de aftastkop van de HEIDENHAIN hoekmeetencoder ERA 780C met maatband.

 (copyright: Beeld welwillend ter beschikking gesteldt door Instituto de Astrofísica de Canarias)